नेफ्स्कून निर्वाचन: सहकारीमा अब्बल दामोदर अधिकारी वरिष्ठ उपाध्यक्षको उम्मेदवार

काठमाडौं : आज हुने नेफ्स्कूनको निर्वाचनमा दामोदर अधिकारीले वरिष्ठ उपाध्यक्षमा उम्मेदवारी दिएका छन् । नेफ्स्कूनको निवर्तमान महासचिव समेत रहेका अधिकारी परितोष पौड्याल समूहबाट वरिष्ठ उपाध्यक्षमा उम्मेदवारी दिएका हुन् । उनी प्रमुख दामेदारको रुपमा रहेका छन् ।

सहकारी प्रवेश
२०४८ सालमा सहकारी ऐन र २०४९ मा नियमावली जारी भयो । २०४९ सालको अन्त्य तिर एउटा गैरसरकारी संस्थाको कार्यक्रममा सहभागी हुने मौका अधिकारीलाई मिलेको थियो । शिक्षकको हैसियतमा उनी कार्यक्रममा सहभागी भए । सोही कार्यक्रमको एउटा छलफलमा सहकारीको कुरा उठ्यो । सहकारीका कुरा उठाउने व्यक्ति थिए रामहरी केसी । छलफल कार्यक्रममा सहकारी स्थापना गर्न सकिने कुरा केसीले गरे । सहकारी गठन गर्नको लागि २५ जना चाहिने र सहकारीमार्फत आर्थिक, सामाजिक र साँस्कृतिक परिवर्तन गर्न सकिने कुरा केसीले सबैलाई जानकारी गराए । सोही कार्यक्रममा केसीले भनेका थिए, ‘नवलपरासीको विकू सहकारीले ५० पैसाबाट सुरु गरेर ५० हजार रुपैयाँ पुर्याईसक्यो । तपाईंहरु पनि सहकारी गठन गर्न सक्नुहुन्छ ।’ सोही कुराले दामोदर अधिकारीको मन छोयो र उनी सहकारी गठन गर्ने हौसला मिल्यो । त्यसपछि अधिकारीको नेतृत्वमा गाँउ भेला भयो । ३/४ पटक गाउँ भेला गर्दा समेत कसैले पत्याएन । त्यो दिन सम्झ्न्छन् अधिकारी, ‘पैसा उठाएर खानको लागि नाटक गर्दैछन् भनेर हामीलाई आरोप समेत लाग्यो ।’

थारु जातीको बाहुल्यता रहेको बर्दिया जिल्लामा सहकारी खोल्नु सजिलो पक्कै थिएन । कमैयाहरुलाई धेरै थिए । अधिकारीले कमैयाहरुलाई समेत समेटे । साहुहरुले पत्याउने कुरै थिएन । ‘केही शिक्षक र कमैयाहरु मिलेर १६८० रुपैयाँ जम्मा गर्यौं’, उनी भन्छन्, ‘एक सय रुपैयाँको मात्र एक सेयर हुन्छ भनेर समेत हामीलाई थाहा थिएन ।’ ४२ जनाबाट ३० रुपैयाँको सेयर र १० रुपैयाँ मासिक बचत संकलन गरेर सहकारी दर्ता गर्न सबै तयार भए तर दर्ता भएन । प्रतिव्यक्ति कम्तिमा एक सय रुपैयाँ चाहिने भएपछि सडक नाटक, कविता, गित सुनाउँदै पैसा संकलन गर्ने अभियान चलाए । दर्ता गर्नको लागि आवश्यक पुँजी संकलन भएपछि ‘सिर्जना बचत तथा ऋण सहकारी संस्था’ अधिकारीकै अगुवाईमै दर्ता भयो । उनै सहकारीको बारेमा जानकारी दिने केसीलाई सहकारीका गुरु मान्छन् अधिकारी ।

१० रुपैयाँ मासिक बचतबाट ३० रुपैयाँ पु¥याउन ३ वर्ष लागेको उनी बताउँछन् । कमैयाहरु सञ्चालक समितिमा थिए । राती राती बैठक बस्नुपर्ने बाध्यता थियो । शिक्षक दिउँसो विद्यालय जानु पर्ने र कमैयाहरु विहानै काम गर्न किस्कन्थ्ये । राती राती बैठक बस्नुको विकल्प थिएन । रातको समयमा बैठक बस्दा राजनीति गर्दैछन् भनेर आरोप समेत लागेको बताउँछन् अधिकारी । ‘सहकारी गठन गर्न बसेको बैठकमा प्रहरीको समेत निगरानी थियो’, उनी भन्छन् ।

सिर्जनाको अध्यक्ष हुँदै नेफ्स्कूनको महासचिव

सिर्जना बचत तथा ऋण सहकारी स्थापना भैसकेपछि सहकारीको बारेमा धेरै कुरा जान्ने र बुझ्ने मौका अधिकारीलाई मिल्यो । सहकारीका धेरै ज्ञान बटुले । अन्य ठाउँमा पनि सहकारी गठन गर्न सहयोगी भूमिका खेले । जिल्लाका अन्य स्थानमा पनि सहकारी गठन भयो । जिल्ला सहकारी संघ पनि गठन भयो । २०५० सालदेखि सिर्जना सहकारी नेफ्स्कूनमा आवद्धता जनाएको छ । २०५० सालदेखिनै अधिकारी नेफ्स्कूनमा प्रतिनिधित्व गर्दै आएका छन् । सिर्जना सहकारी नेफ्स्कूनको १५१ नम्बरको सदस्यता हो ।

सिर्जना सहकारीकै प्रतिनिधित्व गरेर २०६९ सालमा नेफ्स्कूनको सञ्चालक भए । दोस्रो कार्यकाल पनि सञ्चालक भए । नेफ्स्कूनको दोस्रो कार्यकालको सञ्चालक भैसकेपछि सरकारी सेवाबाट ऐच्छिक अवकास अधिकारीले लिए । २३ वर्ष नौ महिना ४ दिन काम गरेर अवकास लिएका हुन् । त्यसयता पूर्ण रुपमा सहकारी अभियान सक्रिय छन् उनी ।  एक कार्यकाल नेफ्स्कूनको लेखा समितिको संयोज र महासिचवको भूमिका निर्वाह गरिसकेका छन् ।

सहकारीमा अब्बल

पश्चिम नेपालको सहकारी अभियान्ताको रुपमा चिनिन्छन् दामोदर अधिकारी । सहकारी क्षेत्रमा उनले गरेको योगदान अनुकरणीय छन् । बर्दिया, अछाम, दैलेख, सुर्खेत, कालिकोट, दाङमा सहकारी अभियानको जग बसाल्ने उनी नै हुन् । गाउँ गाउँ पुगेर सहकारीको ज्ञान बाढेर सहकारीका जग बसालेका छन् । पूर्ण रुपमा सहकारी अभियानमा सर्मपित उनी सहकारी व्यवस्थापनमा दख्खल मानिन्छन् । प्रारम्कि सहकारी संस्था, जिल्ला संघहुँदै केन्द्रिय संघको अनुभव समेत बटुलेका छन् । सहकारी प्रतिको इमान्दारिता र सहकारी क्षेत्रमा गरेको कामको आधारमा सहकारी अभियानमा उनको माग छ । केन्द्रिय तहमा बसेर सहकारी क्षेत्रमा बटुलेका अनुभव र उनमा भएको क्षमता प्रर्दशन गर्न बाँकी छ । सहकारी क्षेत्रमा विशेष गरी बचत तथा ऋण अभियानलाई सुसासन र प्रविधिमैत्री बनाउने उनको योजना छ ।