पोखराका सहकारीहरुमा क्रमशः तरलतामा सुधार

पोखरा : पोखरामा रहेका सहकारी संस्थाहरुमा क्रमशः तरलतामा सुधार हुँदै गएको छ । शनिबार नेपाल सहकारी पत्रकार समाज (सीजेएन) र राष्ट्रिय सहकारी बैंकको संयुक्त आयोजनामा भएको सहकारीको समसामयिक विषयमा भएको अन्तरक्रिया कार्यक्रममा बोल्दै सहकारीकर्मीले विगतको तुलनामा सहकारी संस्थाहरुमा तरलता वृद्धि हुदै गएको बताएका हुन् । नेपाल सहकारी पत्रकार समाज (सीजेएन)का अध्यक्ष काजी श्रेष्ठको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा राष्ट्रिय सहकारी बैंकका के.बी. उप्रेतीको प्रमुख आतिथ्यता रहेको थियो ।

कार्यक्रममा बोल्दै जिल्ला सहकारी संघ कास्कीका अध्यक्ष सावित्रा कोईरालाले विगत केहि समययता सहकारी संंस्थाहरुमा  तरलता क्रमशः वृद्धि हुँदै आएको बताइन् । सहकारी संस्थाहरुमा तरलतामा कमी भन्दा पनि व्यवस्थापन गर्न नजान्दा समस्या आएको उनको भनाई छ । संघमा ४१३ सहकारी संस्था आवद्ध रहेको जानकारी दिँदै उनले संस्थाहरुलाई २० प्रतिशत होईन ३० प्रतिशत तरलता कायम गर्न सुझाइएको जनाइन् । सदस्यहरुसँग नियमित अन्तरक्रिया गरी विश्वासको वातावरण बनाउन सके सहकारीमा तरलता अभाव नहुने कोइरालाको भनाई छ । संघले सदस्य संस्थाहरुलाई सबल बनाउन विभिन्न समयमा तालिम तथा गोष्ठी समेत गर्दै आएको छ । संघले आफ्नै बहुउदेश्यीय भवन निमार्ण गरी सदस्य संस्थाले उत्पादन गरेका वस्तुहरुको बजारिकरणमा सघाउने भएको छ भने पोखरा भ्रमणमा आउने पर्यटकहरुलाई लक्षित गरि कोसेली घर समेत सञ्चालनमा ल्याउने योजना बनाएको छ ।

त्यसैगरी अन्तरक्रिया कार्यक्रम बोल्दै सिएमसी कास्कीका अध्यक्ष अपिल कोइरालाले केही सहकारीमा तरलता समस्या देखिएको भए पनि समस्या समाधानमा पहल भइरहेको बताए । कास्कीको सहकारी अभियानभन्दा बाहिर रहेका सहकारीमा तरलता समस्या रहेको उनले जानकारी दिए । पछिल्लो समय संस्थाहरुमा तरलता अवस्थामा सुधार हुँदै गएको समेत उनले बताए । सहकारीहरुमा तरलता बढेको भन्दै उनले ६–७ प्रतिशत तरलता रहेका संस्थाहरुमा समेत अहिले तरलता वृद्धि भएर १० प्रतिशत माथि पुगेको जानकारी दिए । राष्ट्र बैंकको गर्भनर जस्तै सहकारी विभागमा रजिष्ट्रार नियुक्ति नगरेसम्म सहकारी क्षेत्रमा सुधार नआउने उनको भनाई छ । सहकारी प्रवद्र्धन कोषको पैसा सहकारी महासंघ मार्फत परिचालन गर्नुपर्ने माग गर्दै कोईरालाले त्यसको सहि ढंगले परिचालन भएको छ छैन भनि विभागका रजिष्ट्रारले अनुगमन गर्नु पर्ने बताए । सिएमसी कास्कीमा १५० भन्दा बढी संस्थाहरुका व्यवस्थापकहरु आवद्ध रहेको र उनीहरुको क्षमता अभिवृद्धिका लागि हरेक महिना तालिम तथा गोष्ठीको आयोजना गर्दै आएको उनले बताए ।

त्यसैगरी सहकारी अध्यक्ष समाजका अध्यक्ष डिल्लीराम बरालले केहि सहकारीमा समस्या आएको तर त्यसको हल्लाखल्ला बढी हुँदा समुदायमा आधारित र सदस्यकेन्द्रित संस्थामा पनि त्यसको सामान्य प्रभाव देखिएको बताए । सहकारीका सदस्यमा संस्थाहरु भाग्छन् वा डुब्छन् कि भन्ने जस्ता  मनोवैज्ञानिक असर परेकाले उनीहरुलाई काउन्सिलिङि आवश्यकता परेको उल्लेख गरे । पारिवारिक रुपमा चलेका सहकारी समस्या भए पनि सदस्यकेन्द्रीत संस्थामा तरलता समस्या नरहेको उनको भनाई छ । विगतमा संस्थामा अधिक तरलता हुँदा संस्थाहरुले लगानी गरे, उनले थपे, ‘अहिले असुलीमा समस्या आउँदा अप्ठ्यारोमा परे । अन्तर सहकारी कारोबारको व्यवस्था भएको भए सहकारीलाई तरलता व्यवस्थापनमा सहज हुन्थ्यो ।’ आयातलाई प्रतिस्थापन र निर्यातलाई प्राथामिकतामा राख्नु पर्ने बताउँदै उनले सहकारीले अब साझेदारीमा उत्पादनमा जोडिनु पर्ने बेला आएको बताए ।

पोखरा रोयल साकोसका सिइओ भिम गुरुङले विगतको तुलनामा अहिले सहकारीमा तरलता वृद्धि हुँदै गएको बताए । केही समय अघि संस्थाको तरलता १०–१२ प्रतिशत रहेको भए पनि अहिले वृद्धि भएर ३० प्रतिशतको हाराहारीमा पुगेको बताए । सहकारी स्वतन्त्र र स्वायत संस्था भए पनि राज्यले थोरै भए पनि अनुगमन गर्नुपर्नेमा उनले जोड दिए । सदस्यले समयमा ऋण नतिरिदिँदा र सहकारीका सञ्चालकले सुशासनमा ध्यान नदिँदा समस्या आएको भन्दै वित्तीय सुशासनमा ध्यान दिनुपर्नेमा उनको जोड छ ।

कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि एवं राष्ट्रिय सहकारी बैंकका अध्यक्ष के.बी. उप्रेतीले सहकारीमा विश्वासको वातावरण बनाउन राज्यले भूमिका खेल्नु पर्ने बताए । राजनीतिक आस्थाका आधारमा सहकारी संघ संस्थाको नेतृत्वमा पुगेको भएपनि अब त्यसलाई त्यागेर सहकारी बचाउन र सुशासनमा लैजान लाग्नु पर्नेमा उप्रेतीले जोड दिए । ऐनमा भएका कर्जा सूचना केन्द्र, ऋण असूली न्याधिकरण सन्दर्भ व्याजदरलाई परिमार्जन गरी स्वचालित बनाउने जस्ता कार्य राज्यले तत्काल अगाडि बढाउनु पर्ने उनले बताए ।

सहकारीलाई बचाउन राज्यले १० अर्ब सहयोग गर्नुपर्ने र अभियानको तर्फबाट ५ अर्ब संकलन गरी १५ अर्ब रुपैयाको कोष खडा गर्न आफुले पहल गर्दै आएको उनको भनाई छ । सहकारीले बचत फिर्ता दिन थाले भन्ने सन्देश बजारमा गएपछि सदस्यहरु बचत फिर्ताका लागि लाइन नबस्ने र नयाँ बचत पनि आउने उनको विश्वास छ । कार्यक्रममा नेफ्स्कुनकी सञ्चालक कमलादेवी गिरी, बैंकका सञ्चालक राम बहादुर जिसी, बैंककी लेखा सुपरिवेक्षण समिति सदस्य चन्द्रकुमारी पराजुली लगायत विभिन्न संघसंस्थाका प्रतिनिधिहरुले उपस्थिति रहेको थियो ।