सहकारी व्यवसाय पनि अमर्यादित हुन्छ र?

६५औं राष्ट्रिय सहकारी दिवसको उपलक्ष्यमा राष्ट्रिय सहकारी महासंघद्धारा आयोजित बिशेष समारोहमा उपस्थित भएर सहकारी दिवसका मनाउने कार्यक्रमको थालनी गरियो ।

यस कार्यक्रममा विभिन्न ब्यक्ति र संघ/संस्थाहरु पुरस्कृत भएको घोषणा गरियो । पुरस्कृत हुनेहरुलाई हार्दिक बधाई तथा शुभकामना । कार्यक्रमको अर्को आकर्षण थियो गणेश अर्याल ज्यूको मर्यादित व्यवसाय र प्रविधिमा सहकारी बिषयक कार्यपत्र । यस वर्षको सहकारीको नारा पनि मर्यादित व्यवसाय र प्रविधिमा सहकारी नै थियो । यो नारा तय हुने बित्तिकै म भने रनभुल्लमा परेको थिएँ ।

के सहकारी व्यवसाय पनि अमर्यादित हुन्छ र ?, मैले बुझे अनुसार न्याय, समानता, समावेशिता र सहभागिता रहेको सहकारी व्यवसाय संसारको सबैभन्दा उत्कृष्ट र मर्यादित व्यवसाय नै सहकारी व्यवसाय हो । यसलाई अझ मार्यादित बनाउनु भनेको सूर्यमा उज्यालो थप्नु भने जस्तै होइन र ? के कारणले यो नारा तय गर्नु पर्यो भन्ने कुराले मलाई खुलदुली लागिरहेको थियो ।

गणेश अर्यालको प्रस्तुती हेरिसकेपछि मलाई चेतना खुल्यो यहाँ त सूर्यमा ग्रहण लागेजस्तै सहकारीमा विकृति र विसंगतिका बादलहरुले ढाकी सकेको रहेछ । सहकारीमा राजनीति, व्यक्तिगत स्वार्थ र सहकारकिा मूल्य मान्यता र नियम कानून विपरित सहकारी संघ/संस्था संचालन आदि ले सहकारीमा ग्रहण लगाइसकेका रहेछन् । उहाँको बिचारमा सहकारी नेतृत्व पार्टीको टिकटमा छनौट हुने हुँदा उसले पार्टीको आज्ञा पालन गर्ने वा सहकारीका मान्यता अनुसार चल्ने भन्ने दुविधा हुने र प्राय पार्टीको हितमा काम गर्ने भएको हुनाले सहकारी भित्र बिकृति जन्मिएको जन्मिएको छ ।

अर्को कुरा सहकारकिा संचालकहरु सदस्यको भलाई, सदस्यको माग अनुसारका सेवा र उनीहरुका समस्या समाधान गर्नुको बदला आफ्नो स्वार्थमा काम गर्ने भएको हुनाले सहकारीको सिद्धान्त सदस्यको लागि सहकारी, सदस्यको सहकारी र सहस्यद्धारा सहकारीलाई त्यसको बिपरित Cooperative far the people, off the people, bye the people बनाएको कुरा प्रष्ट पार्नु भयो । आज सहकारी संचालकहरु सदस्यहरुबाट टाढा रहेका, सदस्यहरको सुझाव बेगरको निणर्य गर्ने र सहकारीका सदस्यहरुलाई नरजअन्दाज गरेर काम गर्ने प्रबृतिमा लागेका हुनाले भाली गएर सहकारी आन्दोलन बिपरित दिशातर्फ जानसक्ने कुरामा पनि उहाँले आशंका ब्यक्त गर्नुभयो । सहकारीमा बिराएको बाटो देखाउन सफल हुनुभएकोमा उहाँलाई हार्दिक धन्यवाद नदिईरहन सकिदैन ।

मलाई यो पनि विश्वास जागेर आयो की हाम्रा सहकारी नेतृत्वहरुले यसपालीको सहकारीको नारा तय गर्दा आफूले गल्ती गरेको कुरालाई आत्मसाथ गर्नु भएछ क्यार । नभए सहकारीमा अमर्यादित व्यवसाय भएको कुरा उहाँहरुलाई कसरी थाहा हुन्थ्यो होला र ?, ढिलै भए पनि थाहा पानउनु भएकोमा उहाँहरु पनि बधाईका पात्र हुनुहुन्छ । म आशा गर्छु अब सहकारमिा राजनितिक हस्तक्षेप हुनेछैन । संचालकहरु सहकारी अभियान प्रति उत्तरदायी हुनेछन् । आफ्नो स्वार्थ थाती राखेर सदस्यको भलाईमा काम गर्नेछन् र सहकारीका सिद्धान्त मूल्य मान्यतााहरुको पूर्ण पालना हुनेछ ।

यस वर्षको सहकारी दिवसको यही शुभकामना ।

जय सहकारी ।

(यज्ञराज ढुंगेलको फेसबुकबाट)