सहकारीमा लेखापरीक्षणको महत्व र फाइदा

सहकारी संघ/संस्थाहरु खुल्ला र स्वेच्छिक सदस्यता भएका स्वायत्त प्रजातन्त्रिक आर्थिक र सामाजिक एकाईहरु हुन । सदस्यहरुद्वारा सदस्यहरुको लागि सदस्यहरुको संगठित संस्था भएकोले सहकारी संघ संस्थाहरुमा सदस्यहरुको प्रजातान्त्रिक नियन्त्रण र सहभागिता रहेको हुन्छ । सहकारी प्रजातान्त्रिक मूल्य मान्यता र सिद्धान्तमा चल्ने संस्था भएकोले निष्पक्षता, पारदर्शिता र जवाफदेहिता यसका आधारभुत तत्वहरु हुन् ।

प्रजातन्त्रका आधारभुत तत्वहरुलाई आत्मासाथ गर्ने सन्र्दभमा सहकारी संघ संस्थाको कारोवार तथा हर हिसावमा विश्वासनीयता र पारदर्शिता रहनु पर्दछ । यस परिपेक्षमा सहकारीमा लेखापरीक्षण एक अपरिहार्य महत्वपूर्ण अंगको रुपमा क्रियाशिल रहेको हुन्छ । सामुहिक हक हित सुनिश्चित गर्न, सम्पती जाय जेथा नगद कोष तथा अन्य पुजिगत श्रोत साधन र सर सामानहरुको सुरक्षा र सदुपयोगको लागि लेखपरीक्षण ज्यादै उपयोगी र महत्वपूर्ण औजार हुन सक्दछ । लेखापरीक्षणको माध्यमबाट संस्थाको जिम्वेवार व्यक्ति वा समुहबाट भएका त्रुटि, गलत निर्णय, असावधानी, र अनुत्तरदायी कार्य वाहेक समयमा नै पत्ता लगाउनेर सो कार्य गर्ने गराउने व्यक्ति र तहको ध्यान आकृष्ट गर्न र ठुलो नोक्सानी हुन बाट रोक्न तथा गल्ती सुधार गर्न सकिन्छ ।

सहकारी संघ सस्थाको स्वामित्वमा रहेको साधन श्रोत र पुँजीलाई के कसरी कार्यदक्षता पूर्वक र मितब्ययी तरिकाले परिचालन र सदुपयोग गर्न सकिन्छ भन्ने वारे लेखापरीक्षकले सम्बन्धित पक्षलाई मार्ग निर्देश गर्ने हुँदा सहकारी आर्थिक व्यवस्थापनमा लेखापरीक्षणको ज्यादै ठुलो महत्व रहेको देखिन्छ । लेखापरीक्षणका फाइदाहरु यस प्रकार छनः

– संस्थाको कारोवारमा गल्ती, छलकपट, मस्यौट र अनियमितता पत्ता लगाउन सकिने ।
– कर्मचारीलाई नियमित तथा होशियार हुन र जिम्मेवारी पुरा गर्न सफल हुने ।
– वीमाको क्षतिपूर्ति दावि गर्ने र बैंक तथा वित्तीय संस्थावाट ऋण प्राप्त गर्ने आधार हन्छ ।
– लेखापरीक्षण गरिएको हिसाववाट संस्थाको सम्पति मूल्याङकन गर्न सकिन्छ ।
– लेखापरीक्षण गरिएको हिसाव संस्थाको कर फरफारक गर्ने आधार हन्छ ।
– लेखापरीक्षकवाट संस्थाका लागि सुझाव प्राप्त हुन सक्दछ ।
– सदस्यहरु वीच हिसाव फरफारक गर्न सकिन्छ ।
– विभिन्न वर्षहरुको कारोवारको तुलनात्मक अध्ययन गर्न सकिन्छ ।