भारत स्वतन्त्रताका लागि लडेकि योद्धा बेगमको सम्झाना काठमाडौंमा

काठमाडौं । भारत स्वतन्त्रताको आन्दोलनकी योद्धा बेगम हजरात महलको वार्षिकीको अवसर पारेर काठमाडौंमा स्मरण गरिएको छ । नेपाल–भारत मिलेट परिषद्, काठमाडौं स्थित भारतीय दूतावास, बीपी कोइराला भारत–नेपाल फाउन्डेसन र घन्टाघरको जामे मस्जिदले संयुक्त रूपमा मंगलबार एक कार्यक्रम आयोजना गरी समाधिस्थलमा पुष्पगुच्छा चढाई उनको स्मरण गरेको हो ।

भारतीय दूतावासका चार्ज डी अफेयर्स पीयूष श्रीवास्तवले बागबजारस्थित बेगम हजरतको चिहानमा पुष्पगुच्छा चढाई सम्मान व्यक्त गरेका थिए ।

सो अवसरमा श्रीवास्तवले बेगमले भारतको स्वतन्त्रताका लागि भएको आन्दोलनमा पुर्याएको अविस्मरणीय योगदानको चर्चा गरे । त्यसअघि विद्यार्थी र मदरसाका मौलाभीले फतिअ पढेका थिए ।

बेगम उत्तर प्रदेशका तत्कालीन शासक नवाब बाजिद अलि साहकी धर्मपत्नी हुन् । उनको वास्तविक नाम मुहमदी खानुम भए पनि उनले छोरा बिरजिज क्वादिरलाई जन्म दिएपछि उनलाई ‘हजरात महल’को उपाधि दिइएको थियो ।

उनीले सन् १८५७ को स्वतन्त्रताको लडाइँमा उनले बेलायती साम्राज्यवादविरुद्ध विद्रोह गरेकी थिइन् । आफ्ना पतिलाई कोलकाता निर्वासनमा पठाइएपछि उनले पतिको जिम्मेवारी निभाएकी थिइन् । सो समयमा उनले लखनउमा अधिकार जमाएकी थिइन् ।

उनले आफ्ना छोरा बिरजिज क्वादिरलाई अवाधको शासक बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेकी थिइन् । तर, छोटो समय शासन गरेपछि बिरजिजको राज समाप्त भएको थियो । सन् १८७९ मा मृत्यु भएकी बेगमले अन्ततः नेपालमा आश्रय लिएकी थिइन् ।

बेगमलाई आफ्ना शिष्यका लागि बनाइएको हिन्दुस्तानी मस्जिदको आँगननेर पुरिएको थियो । दशकौंपछि सो संरचना भत्काई नयाँ मस्जिद बनाइएको थियो जसलाई अहिले जामे मस्जिदको नामले चिनिन्छ ।