सहकारी लेखापरीक्षकको काम, कर्तब्य र अधिकार

१) लेखापरीक्षकले सर्वप्रथम सहकारी ऐन २०४८, सहकारी नियमावली २०४९, सम्वन्धित सहकारी संघ संस्थाको विनियम, सहकारी सिद्धान्त, सहकारी मूल्य मान्यता, सहकारी आचार संहिता आदिको अध्ययन गर्नु पर्दछ ।

२) उसले संघ संस्थाको शेयर विभाजन र वितरण वारे जांच गरी सामान्यतया कुनै सदस्यले २० प्रतिशत भन्दा वढी नहुने गरी शेयर खरिद गरेको कुरामा विस्वस्त हुनु पर्दछ ।

३) उसले सदस्यहरुद्धारा जम्मा गरिएको नगद डिपोजिट र नगदी किताव वीच तुलना गरी नगद संकलनको जांच गर्नुको साथै गैर सदस्यहरुको डिपोजिट स्विकार नभएकोमा विश्वस्त हुनु पर्दछ ।

४) सहकारी संघ संस्थाले वैङ्क तथा अन्य वित्तिय संस्थाबाट ऋण लिने सम्बन्धमा संञ्चालक समितिबाट निर्णय भए नभएको वारे जाँच गर्नु पर्दछ ।

५) ऋणी सदस्यहरुले ऋण लिदाको वखत गरेको सम्झौताको आधारमा व्याज जम्मा गरेको छ छैन जाँच गर्नु पर्दछ । यसको लागि नगदी किताव र नगद प्रतिलिपी हेर्नु पर्दछ ।

६) संस्थाले आफ्ना सदस्यहरुलाई ऋण लगानि गर्दा संञ्चालक समितिको नियमवमोजिम भए नभएको जाँच गर्नुको साथै सम्झौता पत्र र नगदि किताव हेर्नु पर्दछ ।

७) सहकारी संघ संस्थाको उठन वाँकी ऋण के–कती छ र सोको अवश्था कस्तो छ हेर्नु पर्दछ ।

८) नियमित रुपमा भएको खर्चहरुको भौचरहरुको जाँच गरी त्यसको कानूनी प्रकृया हेर्नु पर्दछ ।

९) संघ संस्थाको खुद बचतको २५% अंश जगेडा कोषमा छुट्याई वाँकी बचत अन्य कोषहरु जस्तै शेयर लाभांश कोष, संरक्षित कोष, कर्मचारी वोनश कोष, सहकारी शिक्षा कोष , सहकारी विकास कोष र घाटा पुर्ति कोषमा विनियममा व्यवस्था भए वमोजिम छुट्टाछुट्टै खाता खोली जम्मा गरेको छ
छैन हेर्नु पर्दछ ।

१०) संस्थाको नगद मौज्दात सम्बन्धमा जाँच गर्दा नगदी किताव सँग भिडाएर आधिकारीकता हेर्नुपर्दछ ।

११) उपभोक्ता पसल संञ्चालन गर्ने सहकारी संस्था भएमा खरिदआदेश, खरिदकिताव, विक्रि किताव, मौज्दात विवरण र स्टक मूल्याकंन विधि जाँच गर्नु पर्दछ ।

१२) सहकारी संघ संस्थाको लेखा प्रचलित लेखा सिद्धान्त र ऐन कानून वमोजिम राखे नराखेको हेर्नुपर्दछ ।

१३) वासालत, नाफा नोक्सान खाताको तयारी प्रचलित लेखा सिद्धान्तवमोजिम तयार भएको छ छैन हेर्नुपर्दछ ।

१४) खर्च नहुने सामानको जाँच गर्दा मौज्दात कितावको साथै जिन्सि निरीक्षण प्रतिवेदनको आधारमा गर्नु पर्दछ ।

१५) संघ/संस्थाको जायजेथा र दायित्वको मूल्याकंन वारे अध्ययन जाँच गर्नु पर्दछ ।