२५ श्रावण २०७७, आईतवार

सहकारी नियमावली, २०७५ का नवीन विशेषताहरु !

२३ मंसिर २०७६, सोमबार
सहकारी नियमावली, २०७५ का नवीन विशेषताहरु !

सहकारी ऐन, २०७४ को दफा १४९ ले दिएको अधिकार प्रयोग गरी नेपाल सरकारले सहकारी नियमावली वनाएको हो । मन्त्रिपरिषदबाट मिति २०७५ चैत्र २० मा स्वीकृत भएको यो नियमावली नेपाल राजपत्रमा २०७६ वैशाख २३ मा प्रकाशन भएको थियो ।

नियमावलीका नवीन विशेषताहरु

१) सहकारी ऐन, २०७४ मा भएका व्यवस्थालाई नियमावलीमा स्पस्ट एवं विस्तृत रूपमा प्रस्ट्याइएको छ । विषयगत वा बहुउदेश्यीय संस्था गठन, दर्ता तथा सञ्चालन, विशिष्टीकृत सहकारी संघ गठनको शर्त तथा सोको सञ्चालन, बचत तथा ऋण सहकारी दर्ताको मापदण्ड, सहकारी संस्थाको कार्यक्षेत्र, संघ सस्थाको वर्गीकरण, विषय परिवर्तन सम्बन्धी
व्यवस्था, सहकारी बैंकको गठन सम्बन्धी व्यवस्थाबारे उल्लेख गरिएको छ । त्यसैगरी, नियमावलीमा कारोवार व्यवसाय, उद्योग वा परियोजना सञ्चालनका आधार, उत्पत्तिको प्रमाणपत्र जारी गर्ने प्रकृया र आधारलाई व्याख्या गरिएको छ ।

२) विषयगत सहकारी सङ्घको सदस्यता एवं सदस्यताको समाप्ति, साधारण सभा सम्बन्धी विशेष व्यवस्था, सञ्चालक समितिको गठन, विशिष्टीकृत सहकारी सङ्घको गठनको शर्त तथा सोको सञ्चालन, सहकारी बैंकको गठन सम्बन्धी व्यवस्था, वचत तथा ऋण सहकारी सस्थाको दर्ता मापदण्ड, सहकारी सस्थाको कार्यक्षेत्र, संस्था वा संघको वर्गीकरण, बचत तथा ऋणको परिचालन, सदस्यको रकम फिर्ता, लगायतको व्यवस्था नियमावलीमा रहेको छन् ।

३) कोष सम्बन्धी व्यवस्थामा संरक्षित पुँजी फिर्ता कोषवाट रकम वितरण गर्ने आधार नियमावलीले तय गरेको छ साथै सहकारी प्रवद्र्धन कोष र अन्य कोष सम्बन्धी व्यवस्था, संस्थाहरूको कार्य सञ्चालनको अभिलेख लगायतको व्यवस्था गरेको छ । छुट, सुविधा र सहुलियत, ऋण असुली तथा बाँकी बक्यौता बारेमा व्याख्या गरिएको छ । नियमावलीमा कर्जा सूचना केन्द्र, कालो सूची सम्बन्धी समेत व्यवस्था गरिएको छ ।

४) सहकारी संस्थाको एकीकरण, विभाजन, कर्जा असुली न्याधीकरणको गठन, न्याधिकरणको कार्यक्षेत्र, उजुरी निवेदन सम्बन्धी प्रकृया, उजुरी निवेदनको सुनुवाई, न्याधीकरणले अन्तरिम आदेश जारी गर्न सक्ने, मुद्धाको कारवाही किनारा गर्नुपर्ने अवधिसमेत तोकिएको छ । साथै, निवेदनवाला र प्रतिवादी दुवैले मिलापत्रको लागि निवेदन दिएमा मिलापत्र गराइदिन सक्ने र कर्जा असुली विधि लगायतको व्यवस्था गरिएको छ ।

५) नियमावलीमा लिक्विडेटरको नियुक्ति, उसको कम कर्तव्य र अधिकार लिक्विडेशन नियन्त्रण गर्ने रजिष्ट्रारको अधिकार, सहकारी बचत तथा सुरक्षण कोष सम्बन्धी व्यवस्था, बचत तथा कर्जा सुरक्षण कोषको सञ्चालक समिति, नेपाल राष्ट्र बैकले पचास करोड रूपैयाँभन्दा बढी बचत तथा ऋणको कारोवार गर्ने सहकारी सस्थाको हिसावकिताव जाँच गर्न÷ गराउन सक्ने व्यवस्था गरिएको छ ।

६) ऐनमा व्यवस्था भएको अन्तरसहकारी कारोवार गर्न सक्ने व्यवस्थालाई नियमावलीमा थप स्पस्ट पारिएको छ । सहकारी कार्यक्षेत्रको मापदण्ड, धेरै व्याज लिने सहकारीलाई सन्दर्भ ब्याज, विशिष्टीकृत सहकारीको अवधारणा, साझा सहकारीको सम्पत्ति समुदायलाई जिम्मा, सहकारी बैंक स्थापना, पसँजी संरचना, समस्याग्रस्त सहकारी हुनबाट जोगाउने सघन अनुगमन, कर्जा सूचना केन्द्र, कर्जा असुली न्याधीकरण, बचत तथा कर्जा सुरक्षण कोष, विशिष्टीकृत सहकारी संघ जस्ता व्यवस्था नियमावलीमा रखिएको छ ।

७) नियमावलीमा विविध विषयलाई समेट्ने क्रममा स्थिरीकरण कोष सम्बन्धी व्यवस्था, छुट सुविधा र सहुलियत प्राप्ति, रजिस्ट्रारको काम कर्तव्य र अधिकार त्यसैगरी संस्था संचालनमा भएको विशेष व्यवस्थालाई तोकिएको छ । नयाँ नियमावली जारी भएपछि सहकारी नियमावली २०४९ खारेज भएको छ ।

अभिलेख

लोकप्रिय